Cloud Computing و مزایای رایانش ابری برای سازمان‌ها

Cloud Computing یا رایانش ابری مدلی برای دسترسی به منابع فناوری اطلاعات مانند سرور، فضای ذخیره‌سازی، پایگاه داده، شبکه و نرم‌افزار از طریق اینترنت است. در این مدل، سازمان به‌جای خرید و نگهداری همه زیرساخت‌های فیزیکی، می‌تواند منابع موردنیاز خود را از یک ارائه‌دهنده Cloud دریافت و متناسب با نیاز خود استفاده کند. NIST رایانش ابری را دسترسی شبکه‌ای، آسان و برحسب تقاضا به مجموعه‌ای اشتراکی از منابع محاسباتی قابل پیکربندی تعریف می‌کند.

برای کسب‌وکارها، مزایای اصلی Cloud Computing شامل مقیاس‌پذیری، سرعت تأمین منابع، انعطاف‌پذیری، کاهش نیاز به سرمایه‌گذاری اولیه در زیرساخت و ساده‌تر شدن برخی فعالیت‌های نگهداری IT است. البته استفاده از Cloud به‌معنای حذف همه هزینه‌ها یا از بین رفتن تمام ریسک‌های فناوری نیست؛ انتخاب مدل مناسب، امنیت، حاکمیت داده، وابستگی به ارائه‌دهنده و هزینه مصرف باید پیش از مهاجرت بررسی شوند.

Cloud Computing چیست؟

Cloud Computing به استفاده از منابع و خدمات محاسباتی از طریق شبکه، معمولاً اینترنت، گفته می‌شود. این منابع می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• سرور و توان پردازشی
• فضای ذخیره‌سازی
• پایگاه داده
• شبکه
• نرم‌افزار
• ابزارهای تحلیل داده
• سرویس‌های توسعه و استقرار نرم‌افزار
• سرویس‌های پشتیبان‌گیری و بازیابی

تفاوت اصلی این رویکرد با مدل سنتی در این است که سازمان الزاماً لازم نیست تمام زیرساخت موردنیاز خود را خریداری، نصب، توسعه و نگهداری کند.

برای مثال، در مدل سنتی ممکن است یک سازمان برای افزایش ظرفیت سیستم خود نیاز به خرید سرور جدید داشته باشد. در یک محیط ابری، امکان افزایش منابع محاسباتی بر اساس نیاز وجود دارد؛ البته نحوه انجام این کار به معماری، سرویس و ارائه‌دهنده Cloud بستگی دارد.

NIST پنج ویژگی اصلی برای Cloud Computing تعریف می‌کند:

1. On-Demand Self-Service؛ دریافت منابع در صورت نیاز
2. Broad Network Access؛ دسترسی از طریق شبکه
3. Resource Pooling؛ استفاده اشتراکی از مجموعه منابع
4. Rapid Elasticity؛ امکان افزایش یا کاهش سریع ظرفیت
5. Measured Service؛ اندازه‌گیری و پایش مصرف منابع

رایانش ابری چگونه کار می‌کند؟

در یک معماری ابری، منابع فیزیکی مانند سرورها، تجهیزات ذخیره‌سازی و شبکه در زیرساخت ارائه‌دهنده قرار دارند و با استفاده از فناوری‌هایی مانند مجازی‌سازی و لایه‌های نرم‌افزاری مدیریت می‌شوند.

کاربر یا سازمان از طریق یک رابط مدیریتی، API یا نرم‌افزار، منابع موردنیاز خود را دریافت می‌کند.

به‌صورت ساده می‌توان فرآیند را این‌گونه تصور کرد:

زیرساخت فیزیکی → لایه مجازی‌سازی و مدیریت → سرویس ابری → نرم‌افزار و کاربران سازمان

در نتیجه، مدیر IT می‌تواند به‌جای مدیریت تک‌تک تجهیزات فیزیکی، بخش قابل‌توجهی از تمرکز خود را روی سرویس، امنیت، داده، معماری و نیازهای کسب‌وکار قرار دهد.

البته میزان مسئولیت ارائه‌دهنده و مشتری به مدل سرویس بستگی دارد. برای مثال، مسئولیت سازمان در یک سرویس SaaS بسیار متفاوت از زمانی است که صرفاً زیرساخت IaaS دریافت می‌کند.

مدل‌های اصلی Cloud Computing

سه مدل اصلی خدمات ابری عبارت‌اند از:

این تقسیم‌بندی در تعریف NIST نیز به‌عنوان سه مدل اصلی سرویس ابری آمده است.

IaaS چیست؟

Infrastructure as a Service یا IaaS به سازمان اجازه می‌دهد منابع زیرساختی مانند ماشین‌های مجازی، فضای ذخیره‌سازی و شبکه را دریافت کند.

در این مدل، سازمان کنترل بیشتری روی محیط دارد و می‌تواند سیستم‌عامل، نرم‌افزارها و معماری موردنیاز خود را مدیریت کند.

مثال فرضی:
یک شرکت نرم‌افزاری به‌جای خرید چند سرور فیزیکی، ماشین‌های مجازی موردنیاز برای اجرای API، پایگاه داده و سرویس‌های خود را در یک زیرساخت ابری ایجاد می‌کند.

IaaS برای سازمان‌هایی مناسب‌تر است که نیاز به کنترل فنی بیشتری روی زیرساخت دارند.

PaaS چیست؟

Platform as a Service یا PaaS لایه‌ای بالاتر از زیرساخت است.

در این مدل، ارائه‌دهنده بخش قابل‌توجهی از محیط اجرای نرم‌افزار را مدیریت می‌کند و تیم توسعه می‌تواند تمرکز بیشتری روی کدنویسی و محصول داشته باشد.

برای تیم‌های توسعه نرم‌افزار، PaaS می‌تواند زمان و پیچیدگی مدیریت برخی اجزای زیرساخت را کاهش دهد.

SaaS چیست؟

Software as a Service یا SaaS نرم‌افزار را به‌عنوان یک سرویس ارائه می‌کند.

در این مدل، کاربر معمولاً از طریق مرورگر یا نرم‌افزار کلاینت به سیستم دسترسی دارد و ارائه‌دهنده بخش عمده‌ای از زیرساخت و نگهداری نرم‌افزار را مدیریت می‌کند.

نرم‌افزارهای ایمیل سازمانی، ابزارهای همکاری و بسیاری از نرم‌افزارهای کسب‌وکاری نمونه‌هایی از این مدل هستند.

برای مدیران کسب‌وکار، SaaS معمولاً ساده‌ترین مدل از نظر درگیری مستقیم با زیرساخت است؛ اما کنترل سازمان روی معماری زیرساخت نیز نسبت به IaaS کمتر خواهد بود.

مدل‌های استقرار رایانش ابری

Cloud فقط یک نوع استقرار ندارد. چهار مدل اصلی در چارچوب NIST عبارت‌اند از Public، Private، Community و Hybrid Cloud.

در عمل، برای بسیاری از سازمان‌ها سه مدل زیر اهمیت بیشتری دارند.

Public Cloud

در Public Cloud زیرساخت توسط ارائه‌دهنده Cloud مدیریت می‌شود و منابع از طریق سرویس‌های تعریف‌شده در اختیار مشتریان قرار می‌گیرد.

مزیت اصلی این مدل، دسترسی به ظرفیت و سرویس‌های مختلف بدون نیاز به ایجاد و نگهداری زیرساخت کامل توسط سازمان است.

Private Cloud

Private Cloud محیط ابری اختصاصی یک سازمان است.

این زیرساخت می‌تواند در مرکز داده خود سازمان یا توسط یک ارائه‌دهنده بیرونی میزبانی شود.

Private Cloud برای سازمان‌هایی که به کنترل بیشتر روی محیط، سیاست‌های خاص امنیتی یا الزامات مشخص حاکمیت داده نیاز دارند، می‌تواند گزینه‌ای قابل بررسی باشد.

Hybrid Cloud

Hybrid Cloud ترکیبی از محیط‌های خصوصی و عمومی است که امکان ارتباط و جابه‌جایی داده یا workloadها میان آنها وجود دارد.

برای مثال فرض کنید یک سازمان بخشی از سیستم‌های حساس خود را در محیط خصوصی نگه دارد، اما برای یک سرویس عمومی یا افزایش موقت ظرفیت از منابع Public Cloud استفاده کند.

Hybrid Cloud می‌تواند برای سازمان‌هایی که به‌دنبال مهاجرت تدریجی هستند نیز قابل بررسی باشد.

مهم‌ترین مزایای رایانش ابری چیست؟

مزایای Cloud Computing فقط به «داشتن سرور در اینترنت» محدود نمی‌شود. ارزش اصلی آن برای سازمان در نحوه تأمین و مدیریت منابع فناوری اطلاعات است.

۱. مقیاس‌پذیری

یکی از مهم‌ترین مزایای Cloud، امکان افزایش یا کاهش منابع متناسب با نیاز است.

فرض کنید یک سامانه سازمانی در بیشتر روزهای ماه با بار متوسط فعالیت می‌کند اما در زمان خاصی از ماه، تعداد درخواست‌ها افزایش قابل‌توجهی دارد.

در معماری مناسب Cloud می‌توان ظرفیت سیستم را متناسب با بار افزایش داد و پس از کاهش بار، منابع را کاهش داد.

البته این موضوع به طراحی سیستم و قابلیت‌های سرویس انتخاب‌شده وابسته است و صرفاً با انتقال نرم‌افزار به Cloud به‌صورت خودکار اتفاق نمی‌افتد.

۲. کاهش سرمایه‌گذاری اولیه در زیرساخت

در مدل سنتی، سازمان ممکن است برای ایجاد زیرساخت به خرید سرور، تجهیزات شبکه، تجهیزات ذخیره‌سازی، سیستم برق و خنک‌کننده و سایر تجهیزات نیاز داشته باشد.

Cloud می‌تواند بخشی از این هزینه‌های اولیه را به هزینه مصرف سرویس تبدیل کند.

AWS و Microsoft نیز در توضیحات رسمی خود، حذف یا کاهش نیاز به سرمایه‌گذاری اولیه برای خرید و نگهداری زیرساخت را از مزایای رایانش ابری معرفی می‌کنند.

بااین‌حال، Cloud الزاماً ارزان‌تر نیست. اگر منابع بدون کنترل مصرف شوند یا معماری مناسبی وجود نداشته باشد، هزینه Cloud می‌تواند افزایش پیدا کند.

۳. سرعت بیشتر در تأمین منابع

در زیرساخت سنتی، تهیه و آماده‌سازی سخت‌افزار ممکن است به فرآیند خرید، نصب، پیکربندی و تست نیاز داشته باشد.

در محیط Cloud، بسیاری از منابع را می‌توان سریع‌تر ایجاد و پیکربندی کرد.

این قابلیت برای تیم‌های توسعه نرم‌افزار اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ایجاد محیط آزمایشی، توسعه یا اجرای یک سرویس جدید می‌تواند سریع‌تر انجام شود. AWS نیز دسترسی سریع به منابع محاسباتی را یکی از ویژگی‌های کلیدی Cloud معرفی می‌کند.

۴. انعطاف‌پذیری بیشتر

نیاز فناوری یک سازمان ثابت نمی‌ماند.

ممکن است یک شرکت در یک سال به منابع محدود نیاز داشته باشد و سال بعد، به‌دلیل افزایش کاربران، توسعه محصولات یا ورود به بازار جدید، ظرفیت بیشتری بخواهد.

Cloud امکان تغییر منابع و سرویس‌ها را متناسب با این تغییرات فراهم می‌کند.

این انعطاف‌پذیری به‌خصوص برای کسب‌وکارهایی که رشد یا بار کاری متغیری دارند اهمیت دارد.

۵. تمرکز بیشتر تیم IT بر فعالیت‌های ارزش‌آفرین

در زیرساخت داخلی، بخشی از زمان تیم IT ممکن است صرف فعالیت‌هایی مانند نگهداری سخت‌افزار، ظرفیت‌سنجی، به‌روزرسانی زیرساخت و مدیریت تجهیزات شود.

Cloud می‌تواند بخشی از این مسئولیت‌ها را به ارائه‌دهنده منتقل کند.

در نتیجه، تیم داخلی می‌تواند منابع بیشتری را برای موضوعاتی مانند:

• معماری نرم‌افزار
• امنیت
• داده و تحلیل
• اتوماسیون
• بهبود فرآیندهای سازمانی
• توسعه محصولات دیجیتال

اختصاص دهد.

البته مسئولیت‌های مدیریتی و امنیتی سازمان از بین نمی‌رود؛ بلکه تقسیم مسئولیت تغییر می‌کند.

۶. پشتیبانی بهتر از توسعه و آزمایش نرم‌افزار

تیم‌های توسعه معمولاً به چند محیط مانند Development، Testing و Production نیاز دارند.

در Cloud می‌توان منابع موردنیاز محیط‌های مختلف را سریع‌تر ایجاد و در صورت عدم نیاز حذف یا کوچک کرد.

این موضوع می‌تواند چرخه توسعه نرم‌افزار را ساده‌تر کند؛ به‌خصوص زمانی که زیرساخت با فرآیندهای DevOps و Infrastructure as Code ترکیب شود.

۷. پشتیبان‌گیری و بازیابی آسان‌تر

Cloud می‌تواند برای پشتیبان‌گیری، Replication و Disaster Recovery مورد استفاده قرار گیرد.

برخی ارائه‌دهندگان Cloud امکان ایجاد نسخه‌های افزونه و زیرساخت‌های بازیابی را در اختیار سازمان قرار می‌دهند. Microsoft نیز پشتیبان‌گیری، Disaster Recovery و Business Continuity را از کاربردهای رایانش ابری معرفی می‌کند.

اما باید توجه داشت که استفاده از Cloud به‌تنهایی مساوی با Disaster Recovery نیست. سازمان باید سیاست پشتیبان‌گیری، نقطه بازیابی، زمان بازیابی و فرآیند تست بازیابی را مشخص کند.

۸. دسترسی آسان‌تر به سرویس‌های فناوری

Cloud فقط زیرساخت خام ارائه نمی‌دهد.

سازمان می‌تواند به سرویس‌هایی در حوزه‌های مختلف مانند:

• پایگاه داده
• تحلیل داده
• هوش مصنوعی
• ذخیره‌سازی
• امنیت
• مانیتورینگ
• پیام‌رسانی
• پردازش داده

دسترسی داشته باشد.

این موضوع باعث می‌شود تیم توسعه برای هر قابلیت جدید الزاماً از ابتدا زیرساخت فیزیکی مربوط به آن را ایجاد نکند.

آیا رایانش ابری امنیت بیشتری دارد؟

پاسخ ساده این است: نه به‌صورت مطلق.

امنیت Cloud به معماری، ارائه‌دهنده، تنظیمات، کنترل دسترسی، رمزنگاری، مدیریت هویت، مانیتورینگ و نحوه مدیریت سازمان بستگی دارد.

ارائه‌دهندگان بزرگ Cloud امکانات امنیتی گسترده‌ای ارائه می‌کنند، اما مسئولیت امنیت میان ارائه‌دهنده و مشتری تقسیم می‌شود.

برای مثال، سازمان همچنان باید درباره مواردی مانند:

• چه کسی به داده‌ها دسترسی دارد؟
• چه سطحی از دسترسی برای هر کاربر لازم است؟
• داده‌های حساس چگونه رمزنگاری می‌شوند؟
• لاگ‌ها چگونه نگهداری می‌شوند؟
• نسخه پشتیبان چگونه مدیریت می‌شود؟
• در صورت بروز حادثه چه فرآیندی اجرا می‌شود؟

تصمیم‌گیری کند.

بنابراین هنگام مقایسه Cloud با زیرساخت داخلی، بهتر است به‌جای پرسش «کدام ذاتاً امن‌تر است؟» بپرسیم:

کدام معماری و مدل مدیریت می‌تواند الزامات امنیتی و حاکمیتی سازمان را بهتر برآورده کند؟

معایب و چالش‌های Cloud Computing

رایانش ابری مزایای قابل‌توجهی دارد، اما تصمیم‌گیری درباره آن باید همراه با بررسی محدودیت‌ها باشد.

هزینه کنترل‌نشده

مدل مصرفی می‌تواند انعطاف ایجاد کند، اما اگر منابع بدون نظارت ایجاد شوند، مصرف Cloud افزایش پیدا می‌کند.

بنابراین سازمان به Cloud Cost Management، بودجه‌بندی و پایش مصرف نیاز دارد.

وابستگی به ارائه‌دهنده

اگر معماری یک سیستم کاملاً به سرویس‌های اختصاصی یک Provider وابسته شود، انتقال آن به محیط دیگر ممکن است دشوار و پرهزینه باشد.

این موضوع با مفهوم Vendor Lock-in شناخته می‌شود.

وابستگی به شبکه

بسیاری از سرویس‌های Cloud به اتصال شبکه وابسته‌اند. بنابراین برای سامانه‌های حیاتی باید دسترس‌پذیری ارتباطات و سناریوهای قطعی شبکه نیز بررسی شود.

الزامات حاکمیت داده

برخی سازمان‌ها به‌دلیل ماهیت داده، قوانین داخلی، الزامات قراردادی یا سیاست‌های امنیتی محدودیت‌هایی برای محل نگهداری و نحوه پردازش اطلاعات دارند.

پیش از مهاجرت باید این الزامات مشخص شوند.

پیچیدگی معماری

Cloud می‌تواند بسیاری از فعالیت‌های زیرساختی را ساده کند، اما معماری Cloud در مقیاس سازمانی الزاماً ساده نیست.

مفاهیمی مانند:

• IAM
• شبکه
• امنیت
• مانیتورینگ
• Backup
• Disaster Recovery
• Cost Management
• Container
• API
• DevOps

می‌توانند به دانش تخصصی نیاز داشته باشند.

Cloud Computing در چه کسب‌وکارهایی کاربرد دارد؟

Cloud می‌تواند در سناریوهای متنوعی استفاده شود. چند نمونه مهم عبارت‌اند از:

نرم‌افزارهای سازمانی

سامانه‌های ERP، CRM، اتوماسیون و سایر نرم‌افزارهای سازمانی می‌توانند در معماری ابری اجرا یا ارائه شوند.

برای شناخت بهتر نقش نرم‌افزارهای سازمانی در کسب‌وکار، مطالعه مقاله نرم‌افزار سازمانی: انواع و معیارهای انتخاب نیز می‌تواند مکمل این موضوع باشد.

توسعه و تست نرم‌افزار

تیم‌های توسعه می‌توانند برای محیط‌های Development و Testing از منابع Cloud استفاده کنند و منابع را متناسب با نیاز مدیریت کنند.

پشتیبان‌گیری و Disaster Recovery

Cloud می‌تواند بخشی از معماری Backup و بازیابی سازمان باشد.

سامانه‌های پرترافیک

اگر بار یک سامانه در طول زمان تغییر می‌کند، قابلیت‌های مقیاس‌پذیری Cloud می‌تواند در معماری آن مفید باشد.

تحلیل داده

پردازش حجم‌های مختلف داده می‌تواند از منابع محاسباتی و سرویس‌های تحلیلی Cloud استفاده کند.

تفاوت Cloud Computing با زیرساخت سنتی چیست؟

تفاوت این دو مدل را می‌توان از چند زاویه بررسی کرد:

این جدول به این معنی نیست که Cloud در همه معیارها بهتر است. انتخاب میان دو مدل به نیاز، محدودیت و معماری سازمان بستگی دارد.

آیا مهاجرت به Cloud برای هر سازمانی مناسب است؟

خیر.

Cloud یک ابزار و مدل تأمین فناوری است، نه یک هدف مستقل.

پیش از مهاجرت باید مشخص شود که سازمان دقیقاً چه مشکلی را می‌خواهد حل کند.

برای مثال، اگر مشکل اصلی سازمان مدیریت ضعیف فرآیندها یا یک نرم‌افزار قدیمی باشد، انتقال همان نرم‌افزار به Cloud ممکن است مشکل اصلی را حل نکند.

در مقابل، اگر سازمان با مواردی مانند رشد سریع کاربران، نیاز به انعطاف زیرساخت، توسعه سریع محیط‌ها یا نیاز به Disaster Recovery مواجه باشد، Cloud می‌تواند ارزش بیشتری ایجاد کند.

سازمان قبل از مهاجرت به Cloud چه چیزهایی را بررسی کند؟

یک تصمیم منطقی برای مهاجرت بهتر است با ارزیابی مرحله‌ای انجام شود.

۱. دارایی‌های فناوری اطلاعات را شناسایی کنید

مشخص کنید چه سامانه‌ها، پایگاه‌های داده، سرویس‌ها و زیرساخت‌هایی در سازمان وجود دارد.

۲. وابستگی‌ها را مشخص کنید

برای هر سامانه بررسی کنید:

• به کدام پایگاه داده وابسته است؟
• چه APIهایی دارد؟
• چه سیستم‌هایی به آن متصل هستند؟
• چه داده‌هایی را پردازش می‌کند؟
• چه میزان Downtime قابل‌قبول است؟

۳. الزامات امنیت و داده را تعیین کنید

داده‌های حساس، سطح دسترسی، رمزنگاری، محل نگهداری داده و الزامات قانونی یا قراردادی باید مشخص شوند.

۴. هزینه فعلی و هزینه احتمالی Cloud را مقایسه کنید

صرفاً قیمت سرور را مقایسه نکنید.

هزینه‌های زیر را نیز در نظر بگیرید:

• سخت‌افزار
• نگهداری
• نیروی انسانی
• برق و فضای مرکز داده
• Backup
• شبکه
• مجوزها
• مانیتورینگ
• امنیت
• هزینه سرویس‌های Cloud
• هزینه مهاجرت

۵. مدل مناسب Cloud را انتخاب کنید

بررسی کنید که IaaS، PaaS، SaaS، Public، Private یا Hybrid Cloud کدام‌یک با نیاز سازمان سازگارتر است.

۶. مهاجرت را مرحله‌ای انجام دهید

لازم نیست همه سامانه‌های سازمان هم‌زمان منتقل شوند.

می‌توان ابتدا یک workload کم‌ریسک را انتخاب کرد، نتیجه را اندازه گرفت و سپس درباره مراحل بعدی تصمیم گرفت.

یک سناریوی نمونه برای مهاجرت به Cloud

فرض کنید یک شرکت متوسط چند سامانه داخلی دارد:

• CRM
• سامانه مالی
• وب‌سایت
• پایگاه داده
• سیستم مدیریت اسناد

شرکت قصد دارد زیرساخت خود را تغییر دهد.

بهترین نقطه شروع لزوماً انتقال همه سامانه‌ها نیست.

در یک سناریوی فرضی، سازمان می‌تواند ابتدا وب‌سایت و محیط تست نرم‌افزار را به Cloud منتقل کند؛ سپس هزینه، عملکرد، امنیت، تجربه تیم IT و میزان وابستگی به Provider را ارزیابی کند.

پس از مشاهده نتایج، می‌توان درباره انتقال سامانه‌های حساس‌تر تصمیم گرفت.

این رویکرد به سازمان کمک می‌کند تصمیم Cloud را بر اساس داده و تجربه واقعی از محیط خودش بگیرد، نه صرفاً بر اساس وعده‌های عمومی درباره مزایای Cloud.

Cloud Computing چه ارتباطی با تحول دیجیتال دارد؟

Cloud Computing به‌تنهایی مساوی با تحول دیجیتال نیست.

تحول دیجیتال معمولاً به تغییر در فرآیندها، مدل‌های کاری، فناوری و نحوه ایجاد ارزش برای مشتری مربوط می‌شود؛ درحالی‌که Cloud یکی از فناوری‌ها و زیرساخت‌هایی است که می‌تواند از این تغییرات پشتیبانی کند.

برای مثال، یک سازمان ممکن است با استفاده از Cloud بتواند:

• سرویس‌های دیجیتال را سریع‌تر توسعه دهد؛
• دسترسی به منابع فناوری را منعطف‌تر کند؛
• سیستم‌های مختلف را بهتر به هم متصل کند؛
• محیط‌های توسعه و آزمایش را سریع‌تر ایجاد کند؛
• ظرفیت زیرساخت را با رشد کسب‌وکار هماهنگ کند.

بنابراین بهتر است Cloud را توانمندساز تحول دیجیتال بدانیم، نه خود تحول دیجیتال.

برای مطالعه بیشتر درباره این موضوع، مقاله تحول دیجیتال چیست: راهنمای مدیران کسب‌وکار می‌تواند دید کامل‌تری درباره مفهوم تحول دیجیتال ارائه دهد.

آیا Cloud Computing همیشه هزینه IT را کاهش می‌دهد؟

خیر.

این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که مدیران باید در تصمیم‌گیری در نظر بگیرند.

Cloud می‌تواند نیاز به برخی سرمایه‌گذاری‌های اولیه زیرساختی را کاهش دهد و امکان پرداخت متناسب با مصرف را فراهم کند؛ اما هزینه نهایی به معماری، میزان مصرف، نوع سرویس، قرارداد، ذخیره‌سازی، انتقال داده و نحوه مدیریت منابع بستگی دارد. AWS و Microsoft نیز مدل مصرفی و مقیاس‌پذیری را از ویژگی‌های اصلی Cloud معرفی می‌کنند، اما این ویژگی‌ها به معنای ارزان‌تر بودن قطعی برای هر workload نیست.

برای همین، TCO یا Total Cost of Ownership باید قبل و بعد از مهاجرت بررسی شود.

Cloud Computing از نگاه مدیرعامل چه مسئله‌ای را حل می‌کند؟

برای مدیرعامل، Cloud نباید صرفاً یک تصمیم فنی باشد.

پرسش‌های مهم‌تر عبارت‌اند از:

• آیا زیرساخت فناوری می‌تواند با رشد کسب‌وکار هماهنگ شود؟
• آیا سرمایه‌گذاری در زیرساخت با استراتژی شرکت هم‌راستا است؟
• آیا تیم IT زمان کافی برای پروژه‌های استراتژیک دارد؟
• ریسک توقف سرویس‌ها چگونه مدیریت می‌شود؟
• هزینه واقعی مالکیت زیرساخت چقدر است؟
• چه داده‌هایی باید تحت کنترل مستقیم سازمان باقی بمانند؟
• مهاجرت چه تأثیری بر سرعت توسعه محصولات دارد؟

از این زاویه، تصمیم Cloud زمانی ارزشمند است که بتواند یک مسئله مشخص کسب‌وکار را بهتر حل کند.

Cloud Computing از نگاه مدیر IT چه مسئله‌ای را حل می‌کند؟

برای مدیر IT، موضوعات فنی اهمیت بیشتری دارند:

• معماری
• امنیت
• دسترس‌پذیری
• Performance
• Scalability
• Monitoring
• Backup
• Disaster Recovery
• IAM
• مدیریت هزینه
• Integration
• Vendor Lock-in

بنابراین انتخاب Cloud Provider نباید فقط بر اساس تعداد سرویس‌ها یا قیمت اولیه انجام شود.

مهم‌تر از آن، میزان تناسب سرویس با معماری، مهارت تیم، الزامات سازمان و مدل عملیاتی شرکت است.

چه زمانی بهتر است سراغ Cloud برویم؟

Cloud معمولاً زمانی ارزش بررسی جدی دارد که سازمان با یکی یا چند مورد از شرایط زیر مواجه باشد:

• رشد یا نوسان قابل‌توجه بار کاری
• نیاز به ایجاد سریع محیط‌های توسعه و تست
• نیاز به دسترسی به منابع فناوری بدون خرید سخت‌افزار
• نیاز به توسعه سریع سرویس‌های دیجیتال
• نیاز به معماری Disaster Recovery
• محدودیت در مدیریت و توسعه زیرساخت داخلی
• نیاز به استفاده از سرویس‌های تخصصی مانند تحلیل داده یا AI

در مقابل، اگر یک سیستم کاملاً پایدار، کم‌تغییر و وابسته به زیرساخت خاصی باشد، ممکن است مهاجرت کامل آن به Cloud توجیه کافی نداشته باشد.

بنابراین تصمیم باید بر اساس workload و شرایط واقعی سازمان گرفته شود.

FAQ

Cloud Computing چیست؟

Cloud Computing یا رایانش ابری مدلی برای دسترسی به منابعی مانند سرور، ذخیره‌سازی، پایگاه داده، شبکه و نرم‌افزار از طریق شبکه است. این منابع می‌توانند بر اساس نیاز سازمان تأمین و مدیریت شوند.

مهم‌ترین مزایای رایانش ابری چیست؟

مقیاس‌پذیری، انعطاف‌پذیری، سرعت بیشتر در تأمین منابع، کاهش نیاز به برخی سرمایه‌گذاری‌های اولیه زیرساختی، دسترسی به سرویس‌های متنوع و امکان پشتیبانی بهتر از برخی سناریوهای Backup و Disaster Recovery از مزایای رایانش ابری هستند.

تفاوت IaaS، PaaS و SaaS چیست؟

در IaaS سازمان بیشتر با زیرساخت‌هایی مانند ماشین مجازی و شبکه سروکار دارد؛ در PaaS بخش بیشتری از محیط اجرا توسط ارائه‌دهنده مدیریت می‌شود؛ و در SaaS، نرم‌افزار به‌عنوان یک سرویس آماده در اختیار کاربر قرار می‌گیرد.

آیا رایانش ابری امن است؟

Cloud می‌تواند امکانات امنیتی گسترده‌ای ارائه کند، اما امنیت آن به معماری، تنظیمات، مدیریت هویت و دسترسی، رمزنگاری، پایش و تقسیم مسئولیت میان ارائه‌دهنده و مشتری بستگی دارد. بنابراین Cloud ذاتاً «کاملاً امن» یا «ناامن» نیست.

آیا Cloud همیشه ارزان‌تر از سرور داخلی است؟

خیر. Cloud می‌تواند برخی هزینه‌های سرمایه‌ای و نگهداری زیرساخت را کاهش دهد، اما هزینه نهایی به الگوی مصرف، معماری و نوع سرویس بستگی دارد. مقایسه TCO برای تصمیم‌گیری ضروری است.

Public Cloud و Private Cloud چه تفاوتی دارند؟

در Public Cloud، منابع توسط ارائه‌دهنده Cloud ارائه می‌شوند و میان مشتریان مختلف در قالب سرویس مدیریت می‌شوند. Private Cloud محیطی اختصاصی برای یک سازمان است و می‌تواند در زیرساخت خود سازمان یا توسط ارائه‌دهنده میزبانی شود.

آیا همه سازمان‌ها باید به Cloud مهاجرت کنند؟

خیر. Cloud یک گزینه معماری و عملیاتی است، نه یک الزام عمومی. سازمان باید بر اساس نوع workload، امنیت، هزینه، الزامات داده، مهارت تیم، وابستگی‌ها و اهداف کسب‌وکار درباره مهاجرت تصمیم بگیرد.

اگر در سازمان خود بین زیرساخت داخلی، Cloud یا یک معماری ترکیبی مردد هستید، تصمیم را صرفاً بر اساس هزینه سرور یا جذابیت فناوری نگیرید.

ابتدا سامانه‌ها، داده‌ها، وابستگی‌ها، الزامات امنیتی، هزینه فعلی و نیازهای آینده را بررسی کنید. سپس می‌توان مشخص کرد کدام بخش از زیرساخت ارزش مهاجرت دارد و کدام بخش بهتر است در محیط فعلی باقی بماند.

اگر نیاز دارید وضعیت نرم‌افزاری و زیرساختی سازمان خود را از نظر معماری و مسیر توسعه بررسی کنید، می‌توانید برای ارزیابی نیازهای نرم‌افزاری و انتخاب راهکار مناسب با Garnet در ارتباط باشید.